Hz. Peygamber’in Vefatından Önce Bazı Gelişmeler

Hz. Peygamber Veda Haccı’ndan döndükten sonra Yemen’de Esved el-Ansî, mensubu bulunduğu Ans ve Mezhic kabilelerinin desteğini sağlayarak peygamberlik iddiasıyla ortaya atıldı. Kendisine karşı koyan vali Şehr b. Bâzân’ı öldürerek, hanımı Âzâd’ı zorla nikahladı ve bölgeye hakim oldu. Olayı öğrenen Hz. Peygamber, Cerîr b. Abdullah adlı sahâbîyi onu İslâm’a davet için gönderdi. Esved el-Ansî buna olumsuz cevap verdi. Sonunda bölge ileri gelenlerinden Kays b. Mekşûh, Fîrûz, Cüşeyş ve Dâzeveyh, kendi safında göründükleri Esved’e suikast düzenleyerek, hanımı Âzâd’ın da yardımıyla onu öldürdüler. Esved Hz. Peygamber’in vefatından beş (bazı rivayetlerde bir) gün önce öldürüldü ve resmî bilgi Medine’ye Hz. Ebû Bekir döneminde ulaştı.

Hicrî onuncu yılın sonunda, Cahiliyye Dönemi’nde kısmen Hristiyan, kısmen de putperest olan ve hicretin onuncu yılında Medine’ye heyet göndererek İslâm’ı kabul eden Hanîfe kabilesinden “Müseylime” adlı şahıs Yemâme’de peygamberlik iddiasıyla ortaya atıldı. Halbuki o, kabilesinin temsilcileriyle Medine’ye gelerek Müslüman olmuştu. Yemâme’ye dönünce irtidâd ederek peygamberlikte Hz. Muhammed’e ortak olduğunu iddia etmeye başladı. Hz. Peygamber Müseylime’ye mektup yazıp Amr b. Ümeyye ed-Damrî ile göndererek onu İslâm’a davet etti. Müseylime ise yazdığı cevapta Hz. Peygamber’e ortaklık teklif etti; yeryüzünün yarısının kendisine ve yarısının da Kureyş’e ait olduğu iddiasında bulundu. Peygamber de ona yazdığı cevabî mektupta yeryüzünün Allah’a ait olduğunu, ona kullarından dilediğini vâris kılacağını bildirdi.9 Bu gelişmeler sırasında Hz. Peygamber vefat etti.10

Peygamberimiz, onbirinci hicrî yılın ikinci ayı olan Safer ayının sonlarına doğru (Mayıs sonu 632) Mûte Savaşı’nda şehit düşen Zeyd b. Hârise, Câfer b. Ebû Tâlib ve diğer sahâbîlerin intikamını almak üzere Bizans’a karşı bir sefer düzenlemeye karar verdi. İçlerinde yaşlı ve tecrübeli sahâbîlerin de yer aldığı ordunun komutanlığına o sırada henüz on sekiz veya on dokuz yaşında bir genç olan Üsâme b. Zeyd’i tayin etti.11 Üsâme ordusunu hazırladıktan iki gün sonra, 29 Safer 11/27 Mayıs 632 Çarşamba günü hastalandı. Ertesi sabah, yani perşembe günü biraz iyileşince Üsâme için kendi eliyle sancağı bağladı. Orduya bazı tavsiyelerde bulundu; verdikleri sözden dönmemelerini, çocukları ve kadınları öldürmemelerini, düşmanla karşılaşmayı temenni etmemelerini, birbiriyle çekişmemelerini tavsiye ederek Üsâme’yi uğurladı. Üsâme Medine yakınındaki “Cürüf” mevkiinde karargâh kurdu. Ordu burada toplanmaya başladı. Ordunun içinde Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Ebû Ubeyde b. Cerrâh, Sa’d b. Ebû Vakkas gibi ileri gelen sahâbîler de bulunuyordu. Bazı sahâbîler, Üsâme’nin genç ve tecrübesiz olmasından dolayı onun komutan tayin edilmesini eleştirdiler. Bunu duyan Peygamberimiz cumartesi günü Mescid’e giderek itirazlara cevap verdi. Üsâme’yi komutan tayin ettiği için bazı itirazların kendisine ulaştığını, aynı şekilde, daha önce de onun babasını komutan tayin etmesinden ötürü de itiraz ettiklerini, halbuki babası kumandanlığa nasıl layık idiyse, oğlunun da layık olduğunu bildirdi.12

KAYNAKÇA:

9. İbn Hişâm, II, 600-601; Taberî, III, 146-147.

10. Müseylime, Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ebû Bekir zamanında Halid b. Velid komutasındaki İslâm ordusu tarafından ortadan kaldırılacaktır.

11. İbn Sa’d, II, 189 vd.

12. İbn Sa’d, II, 249, 250; İbn Hişâm, II, 650.

Kaynak: Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı – Prof. Dr. İbrahim Sarıçam