Bakan Fidan: İran’a yönelik askeri müdahaleye karşıyız

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, medya temsilcileriyle bir araya geldiği değerlendirme toplantısında, uluslararası sistemin 2025 yılındaki görünümüne ve Türk dış politikasının temel önceliklerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Bakan Fidan, 2025 yılının uluslararası sistemdeki tıkanmışlığın derinleştiği ve bu durumun adeta “kanıksandığı” bir dönem olarak kayıtlara geçtiğini vurguladı. Küresel düzenin temelini oluşturan kurallar manzumesinin onarılması güç bir tahribata uğradığını ifade eden Fidan, mevcut küresel yönetişim modelinin Gazze sınavında “sınıfta kaldığını” belirtti.

“Küresel düzen onarılması güç bir tahribata uğradı”

Uluslararası sistemin kapasitesinin ciddi bir testten geçtiğini kaydeden Bakan Fidan, insanlığın ortak vicdanında derin yaralar açan krizlerin birbiri ardına yaşandığına dikkat çekti. Fidan, “Geçtiğimiz sene küresel düzenin temelini oluşturan kurallar manzumesi onarılması güç bir tahribata uğradı. Bu durum karşısında devletlerin mevcut ittifak ilişkilerini sorguladıklarını ve yeni yapılar tesis etme arayışına girdiklerini gördük.” ifadelerini kullandı.

Çatışmaların, ekonomik dalgalanmaların ve teknolojik dönüşümlerin ülkeleri stratejilerini gözden geçirmeye zorladığını belirten Fidan, sorumluluk sahibi ülkeler için diplomasinin barışçıl çözüm yolunda yegane araç olarak öne çıktığını vurguladı.

“Gazze’deki soykırım uluslararası sistemin sınavı oldu”

2025 yılının Türk dış politikası açısından son derece yoğun geçtiğini ifade eden Fidan, yılın en ağır gündem maddesinin Gazze’de yaşananlar olduğunu söyledi. Fidan, şöyle devam etti:

Gazze’de yaşanan soykırım, uluslararası hukuk ve insani değerler bakımından 2025’in en ağır ve öncelikli gündem maddesini teşkil etti. Aynı zamanda uluslararası sistemin kapasitesinin test edildiği bir sınav niteliği taşıdı. Açıkça söylemek gerekir ki, günümüzün küresel yönetişim modeli maalesef bu sınav karşısında sınıfta kaldı. Türkiye olarak, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde dost ve kardeş ülkelerle beraber soykırımın durdurulması ve ateşkesin sağlanması için büyük çaba gösterdik. Gelinen aşamada kırılgan ancak ümit vadeden bir durumla karşı karşıyayız. Önümüzdeki dönemde ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi, Gazze’nin yeniden imar edilmesi ve Filistinlilerin kendi devletlerinin çatısı altında barış ve huzur içinde yaşayabilmeleri amacıyla çalışmaya devam edeceğiz.

“Diplomatik kanalları açık tutmak için çaba gösterdik”

Diğer taraftan, Rusya-Ukrayna savaşı transatlantik ilişkilerden Avrupa’nın kimliğine ve güvenlik mimarisine kadar pek çok konunun alışılagelmiş kalıplarının sorgulandığı tartışmaları da beraberinde getirdi. Türkiye olarak diplomatik kanalları açık tutmak ve barışın tesisi yönünde adımlar atılmasını sağlamak için gerçekten başta Cumhurbaşkanımız olmak üzere çok yoğun çaba gösterdik.

2026 yılında savaşın sona erdirilmesi konusundaki gayretler ideal çözüm ile gerçekçi çözüm arasındaki farkı kapatmaya odaklanacak. Avrupa güvenlik mimarisi bağlamında başlayan tartışmaların ise daha uzun yıllar ana gündem maddelerimizden birini teşkil edeceğini şimdiden öngörmek mümkün.
Öte yandan, Suriye’nin içinden geçtiği büyük dönüşüm ve uluslararası topluma entegrasyonu 2025 yılının olumlu gelişmelerinden birini teşkil etti. Suriye konusunda bölge ülkelerinin, Avrupalı devletlerin ve ABD’nin ortaya koyduğu yapıcı iradenin aynı kararlılıkla bu yıl da devam etmesini temenni ediyoruz.

“SDG meselesi sorun olmaya devam ediyor”

SDG meselesi ise takip ettiğiniz gibi yine Suriye, Türkiye ve bölgemizin geri kalanı için bir sorun olmaya devam ediyor. İnşallah bu yıl bu sorun da çözülür. Türkiye olarak bu husustaki kararlı ve net politikamızı 2026 yılında da sürdüreceğiz. Geçtiğimiz sene İsrail’in Suriye, İran ve Lübnan gibi ülkeleri hedef alan saldırılarının arttığını ve Somaliland’den İran’a uzanan geniş bir coğrafyadaki böl, parçala, yönet faaliyetlerinin yoğunlaştığına şahit olduk. Bu politika, İsrail’in komşu ülkeleri istikrarsızlaştırarak kendi güvenliğini sağlayabileceği illüzyonuna dayanmaktadır. Söz konusu zihniyetin sadece bölge ülkeleri için değil, küresel düzeyde bir tehdide dönüşmekte olduğunu her fırsatta dikkat çekiyoruz.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: SDG meselesi Suriye, Türkiye ve bölgemizin geri kalanı için bir sorun olmaya devam ediyor. Türkiye olarak bu konudaki kararlı ve net politikamızı sürdüreceğiz. pic.twitter.com/SdmJOfzg8z

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki dış politikamızın 2025 yılında etkin ve pratik sonuçlar ürettiği ortadadır. Değinmiş olduğum başlıklar dışında ayrıca Kafkasya’da kalıcı barışın tesisi ve Balkan ülkeleri ve Türk devletleri ile olan ilişkilerimizin daha da güçlendirilmesi 2025’te de en fazla mesai harcadığımız konular arasında yer aldı. Keza Kıbrıs, Ege ve Akdeniz’deki gelişmelerle çok yakından ilgilendik. AB ile ilişkilerimizde ortak bir stratejik perspektif geliştirilmesi yönündeki irademizi ve gayretlerimizi samimi bir biçimde ortaya koyduk. Afrika ülkeleri ile ilişkilerimize özel emek sarf ettik. Rusya-Ukrayna, Etiyopya-Somali ve Pakistan-Afganistan arasında arabuluculuk faaliyetleri yürüttük.

“Küresel ve ikili ticari ilişkilerimize özel önem atfettik”

Ülkemize savunma sanayii konusunda uygulanan yaptırımların büyük oranda kaldırılmasını sağladık. Ekonomik konulara, küresel ve ikili ticari ilişkilerimize özel önem atfettik. Enerji ve bağlantısallık konularında diğer kurumlarımızla beraber kapsamlı ve kapsayıcı projeler ürettik. Şu hususun bilinmesi gerekmekte; artık hiçbir ülke dış politikasını önceden belirlenmiş şablonlara göre yürütecek durumda değil. Çünkü belirsizlik artık daimi hale gelmiş durumdadır. Bugünün uluslararası ortamı kuralların aşındığı, güç dengelerinin yeniden şekillendiği ve ancak vizyoner liderlerin yön verebileceği bir yapıya evrilmektedir. İttifakları doğru kurmak, menfaatleri doğru tanımlamak ve araçları ustalıkla kullanmak zorundayız.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: Türkiye, belirleyici bir rol oynama kapasitesine sahip. Nitekim kriz anlarında tavsiyesi aranan, ara buluculuğu talep edilen bir konuma geldiysek bu durum, devlet aklının ve uzun yıllara yayılan birikiminin sonucudur. pic.twitter.com/lBnsxU5ucx

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu dönemde belirleyici bir rol oynama kapasitesine sahiptir ve bu rolü oynamaya da devam edecektir. Nitekim kriz anlarında tavsiyesi aranan, arabuluculuğu ve katkısı talep edilen bir konuma geldiysek bu hem devlet aklının hem de liderliğin uzun yıllara yayılan birikiminin sonucudur. 2026 yılında da yoğun bir takvim tahmin edeceğiniz gibi bizi bekliyor. Yeni yılda dış politika önceliklerimizi hassasiyetle takip etmeye devam edeceğiz. NATO zirvesine, Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine ve BM İklim Değişikliği zirvesine inşallah bu yıl ev sahipliği yapacağız.

Türkiye; ideali ile gerçeklik, değerleri ile menfaatleri arasındaki dengeyi gözeterek, ilkeli duruşuyla, kararlılıkla, özgüvenle ve kesintisiz bir çabayla yoluna devam edecektir. Bu anlayış temelinde 2026 yılında Latin Amerika’dan Orta Asya’ya, Orta Asya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada inisiyatif almayı ve sorunlara çözüm üretmeyi sürdüreceğiz. Bölgemiz için barış, istikrar ve refah üretmek önceliğimiz olmaya devam edecek.

“İran’daki gelişmeleri çok yakından takip ediyoruz”

Bizim baştan beri önem verdiğimiz konu bölgesel istikrar ve güvenlik. Yani bölgemizde geçmişten tevarüs ettiğimiz, evrilerek gelen çok sayıda sorunlar var. Yani bunlardan biri de İran’ın uzun yıllar maruz kaldığı yaptırımlar biliyorsunuz ve bölgedeki birtakım politik uyumsuzluklar. Şimdi biz tabii İran’ın komşusu olarak, dostu olarak müteaddit defalar samimi bir şekilde görüşlerimizi çok net olarak paylaşıyoruz. Yani bizim sınır komşumuz, yüzyıllara dayanan değişmeyen bir sınırımız var ve iki halk birbirine çok benziyor, yoğun bir ticari ve sosyal ilişki var. Dolayısıyla İran’da olacak olan her şey bizi yakından ilgilendirdiğinden bu gelişmeleri çok yakından takip ediyoruz.

“İran’ı yakından takip ediyoruz”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: Bizim önceliğimiz, hiçbir şekilde güç kullanımına yol açacak bir duruma gelmemek. Diplomatik çabalara devam edeceğiz. ABD ile İran inşallah bu konuyu çözerler. pic.twitter.com/WEVXKe7wYH

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

İran’ın uluslararası belli başlı aktörlerle olan sorunlarını çözmesi ve bölgenin tamamına yayılacak istikrarsızlık senaryolarından kaçınması bizim de menfaatimize. Onun için bizim önceliğimiz hiçbir şekilde güç kullanımına yol açacak bir duruma gelmemek ama maalesef geçtiğimiz ayları da gördük. 12 gün savaşlarında önce İsrail’in sonra da Amerika’nın mahdut da olsa bir saldırısıyla karşı karşıya kaldık ve bu saldırı belli bir yerde durdu. Şimdi bunun tekrar etme olasılığının ortaya gelmesi, ortaya çıkması yani bizim tasvip ettiğimiz bir şey değil. Biz kesinlikle sorunların diyalogla çözülmesini istiyoruz. İran’da olacak geniş çaplı istikrarsızlığın bölgenin kaldırma kapasitesinin çok üstünde olduğunu düşünüyorum ben. Onun için diplomatik çabalara devam edeceğiz. İnşallah Amerika ile İran kendi arasında bu konuyu gerek arabulucular üzerinden gerek diğer aktörler üzerinden veya direkt görüşerek çözerler. Biz de konuyu yakından takip ediyoruz. 

“Sürecin ağır aksak da olsa ilerlemesinden memnunuz”

(Gazze Planı’nın ikinci aşaması) Dün özel temsilci Steve Witkoff’un da ilanıyla artık ikinci aşamaya geçtiğimiz duyuruldu. Bunun bir gün öncesinden takip etmiş olabilirsiniz, biz de yine dört ülkenin online katılımıyla bir toplantı yaptık ikinci aşamayı nasıl ve hangi sırayla hayata geçireceğiz diye. Birincisini bu toplantının biliyorsunuz Miami’de yapmıştık, yeni yıla girmeden birkaç hafta önce. Sürecin ağır aksak da olsa ilerlemesi bizim memnun olduğumuz bir husus. Biliyorsunuz Cumhurbaşkanımız özellikle insani yardımlar konusunda inanılmaz derecede büyük bir hassasiyet içerisinde. Filistinlilerin orada soğukta barınmasız kalması, ilaçsız kalması, gıdasız kalması hepimizin vicdanını çok derinden yaralamakta.

İsrail’in bu konuda sistemli ve maksatlı bir politika uyguladığını da biliyoruz. Yani İsrail uluslararası toplumun hep beraber uygulamak istediği bu barış planına, Netanyahu hükümetinin esas itibariyle çok fazla uygulamaya taraftar olmadığını biliyoruz. Onların nihai amacı Filistinlilerin Gazze’den çıkması. Ama uluslararası toplum, başta bölge ülkelerinin ortaya koyduğu itme gücüyle, Amerika’nın da şu anda ağırlığını koymasıyla bu barış aşamasını bu noktaya getirdi.

Şimdi ikinci aşamada geçtiğimiz günlerde grup olarak mutabık kaldığımız Filistinli teknik komitenin Gazze’nin idaresini alması birinci öncelik taşıyor. Daha sonra Barış Kurulu’nun ilan edilmesi ve daha sonra Barış Kurulu adına gündelik icraatı yürütecek yönetim kurulunun belirlenmesi ve çalışmaya başlaması… Bu sırada gidecek bir işlem manzumesi var. Biz önümüzdeki birkaç hafta içerisinde bunun inşallah tamamıyla organların en azından hayata geçeceğini düşünüyoruz. Uygulamada birtakım zorluklar olacak tabii ki ama hem biz hem diğer kurumlarımız gerçekten büyük bir hassasiyetle diğer ortaklarımızla konuşarak bu sürecin sorunsuz gitmesi veya olan sorunların barış sürecini inkıtaya uğratmaması için elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz. Olumlu bir aşamaya geliyoruz ama dediğim gibi riskler ortada, İsrail’in niyeti de ortada.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: Bizim temennimiz bir an önce 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanarak ülkede istikrarın sağlanması. pic.twitter.com/KSQj4ewqIk

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

“10 Mart Mutabakatı uygulanmalı”

SDG’nin Kandil’le bağı meselesinin yeni keşfedilmiş bir bilgi olarak zaman zaman, özellikle batılı muhataplar tarafından karşılanması bizim de hayret ettiğimiz bir konu. Yani bu 2+2 dört eder kadar net olan bir bilgi. Yani bizim zaten SDG ile en büyük problemimizin bu olduğunu baştan beri söyledik. Suriye Kürtlerinin kendi otantik bir araya gelip sadece Suriye’deki Kürtlere has, Suriye’deki sorunları çözmeye yönelik bir hareketin Suriye ile tabii ki ilgisi var. Biz medeni, gelişmiş bir ülkeyiz; belli ülkelerin kendi iç sorunlarını çözmede sınırlarının neler olduğunu biz biliriz. Ama bunun böyle olmadığını herkes biliyor. Yani dört ülkede iddiası olan, örgütlenmesi olan ve eylemi olan bir örgütün Suriye’deki uzantısının adının SDG olması, YPG olması yani çok bildiğimiz bir gerçeklik. Dolayısıyla SDG adına kim görüşmeye giderse gitsin Kandil’den onay almadan bunun hayata geçmeyeceğini herkes bilincinde. Bu işleri biraz sürekli zora sokan bir husus, öyle ama zora da soksa bizim temennimiz bir an önce 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanarak ülkede istikrarın sağlanması. 

“Halep’te her zaman aynı oyunu görüyoruz”

Halep konusunda da geçmişte biz uyardık, gittik, geldik. Yani bu sorunların ortadan kalkması lazım, olayın güç kullanımına gelmemesi lazım dedik. Şimdi Fırat’ın batısında, özellikle geçtiğimiz 2024 8 Aralık’tan sonra işgal edilen yerlerin bir iyi niyet göstergesi olarak tekrar boşaltılması, unsurların doğuya çekilmesi hususu gündemde. Yani bu film tekrar tekrar oluyor. Yani biz Afrin’den, Resulayn’dan itibaren, Tel Rıfat’tan itibaren, Halep’te her zaman aynı oyunu görüyoruz. Yani gidiyoruz diyoruz ki: “Ya bakın burada duruşunuz illegal, şu yapıların şu unsurların şu şekilde olmaması lazım.” Yok, direniyorlar; sonra güç kullanılıyor, geri adım atılıyor. Sonra güç kullanılıyor, geri adım atılıyor. Yani bu şablondan çıkılması lazım artık. Yani gerçekten iyi niyet gösterisinde bulunmak istiyorlarsa bir diplomasiye dayalı, diyaloğa dayalı bir artık sorun çözme tekniğine girmeleri lazım.

Diyalog içindeymiş gibi gözüküp dünyaya böyle bir imaj verip zaman kazanıp bölgede daha fazla istifade edeceğimiz bir kriz çıkar mı diye de etrafa bakıp belli aktörlerle de ilişkiyi devam ettirip… Ya bu kadar parametre yönetecek ne zihniniz var ne de gerçeklik buna izin verir. Bir iyi niyet koyacaksınız. Biz Suriye’de istikrarı istiyoruz, Suriyeli Kürtlerin refah olmasını istiyoruz, emin olmasını istiyoruz. Irak ve diğer konuları bırakın bir kenara. Ama bunun böyle olmadığını biliyoruz. İnşallah olur, yani çok yakından takip ettiğimiz bir konu. İnşallah barışçıl yollarla çözülür.

10 Mart Mutabakatı’nın uygulanmaya başlanması konusunda adım atılmadığı için bunun da şu anda uygulanmasıyla alakalı o maddede… Ama ben şunu size söyleyeyim: Suriye yönetiminin bunları hayata geçirmesi için bu 10 Mart Mutabakatı’nda yer alan hususlara ihtiyacı yok. Yani bu konu hem bölge ülke olarak bizim kendisinden talebimiz hem kendilerinin programında var. Yani ülkede bulunan diğer azınlıkları, inanç gruplarını sizin yönetime katmayarak, dışlayarak bir yere gitme şansınız yok. Ama burada altın oran şu: Anayasal vatandaşlık çerçevesinde inanç gruplarının, etnik azınlıkların yönetime dahil olmasıyla, kendilerine ayrı bir küme olarak belirleyip bir siyasal entite formuna dönüşüp buradan yönetime dahil olması; bu ikisi ayrı şey. Bu ikisi ayrı şey. Zaten problemin çıktığı yer burası.

Bizim istediğimiz modern zamanların artık evrilerek getirdiği anayasal vatandaşlık formülünün bütün insanların lehine olacak şekilde; insanlar kendi kimliklerini, kültürlerini, inançlarını yaşarken aynı zamanda bir bayrağın altında vatandaşı oldukları ülkenin bütün menfaatinden, gücünden, refahından yararlanacakları ve katılımı da o şekilde yapacakları bir yapının defaatle denenmiştir ki istikrara, barışa, refaha daha uygun bir yapı olduğu ortada. Şimdi bu böyleyken ülkeyi siyasal entiteler bölmek, inanca göre, etnisiteye göre adacıklar oluşturmak bu bölünmeye davetiye çıkartmaktadır. Ben bölünmeyi burada bir ideoloji aracı olarak değil, ortak insanlığın menfaati olarak ortaya sorun olarak atmaya çalışıyorum. Buna çok dikkat etmemiz gerekiyor.

“Gazze’ye yardım konusu önceliğimiz”

Gazze’ye insani yardım konusu bir numaralı işlem alanı bizim için şu anda. Özellikle açılış konuşmasında da ifade ettim; oradaki kardeşlerimizin soğukta, bu kış mevsiminde bu şartlar altında yaşamasını başta Cumhurbaşkanımız olmak üzere hiçbir kardeşimizin yüreği kaldırmıyor. Konteynerler meselesini biz toplantılarda gündeme getirdik, bu yaptığımız koordinasyon toplantılarında. Onun için bu kurulların bir an önce hayata geçmesini istiyoruz. Biliyorsunuz İsrailliler uzun zamandır içeriye giren insani yardım malzemelerinde içinde metal olan unsurları hiçbir zaman için kabul etmek istemediler, tıbbi malzemelerde bile. Çünkü bunları çift kullanımlı malzeme olarak görüyorlar; oradaki direnişçilerin, işgale karşı direnenlerin bundan silah yapacağını hep öne sürdükleri için burada ortaya koydukları bir tavır var. İşgal güçlerinin etkisini, aslında bu konudaki yetkilerini elinden alacak BM’nin kurumları hayata geçtikçe ben bu konudaki direncin de azalacağını düşünüyorum.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan:

????”Konteyner meselesini yaptığımız toplantılarda gündeme getirdik. Metal olduğu için içeriye alınmasında problemler var. Şartlar uygun olması halinde hemen Gazze’ye göndereceğiz.” pic.twitter.com/HT0sveMxzh

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

Biz bu konudaki başvurularımızı, görüşmelerimizi çok önceden yaptık. Hem ilgili platformlarla görüştük hem de kendi içimizde başta Çevre Bakanlığımız, AFAD olmak üzere yani bu stokları elinde bulunduran kardeşlerimizle bir araya geldik bunu nasıl ilerletebiliriz diye. Biz şunu gördük, yani Cumhurbaşkanımız da o yönde talimat verdiler; şartlar uygun olması halinde biz bunları hemen Gazze’ye göndereceğiz. Yani bunda bizim bir sıkıntımız yok ama dediğim gibi konteynerler metal olduğu için şu anda içeriye alınmasında birtakım problemler var, bunu aşmaya çalışıyoruz. Onun yerine Türkiye’nin gönderdiği çadırlar şu anda içeriye giriyor ama çadırlar da her zaman etkili olmayabiliyor.

“Bölgesel güvenlik platformu oluşturulmalı”

Bizim, Cumhurbaşkanımızın, bizlerin yaptığı açıklamaları takip ederseniz biz aslında bölgedeki istikrarın, huzurun bölge ülkelerinin bir araya gelmesinden ve nitelikli iş birliği ortaya koymasından geçtiğini her zaman söylüyoruz. Bölgenin kronik sorunlarını incelediğiniz zaman bunun başında bölge ülkelerinin birbirlerine güvenmemesi geldiğini, bu güvensizliğin arada çatlaklar oluşturduğunu, sorunlar oluşturduğunu ve ya dışarıdan hegemonyanın geldiğini, problem oluşturduğunu ya da içeriden terör örgütlerinin baş göstererek iç savaşların ortaya çıkartarak başka istikrarsızlık parametrelerinin hep gündeminde olduğunu gördük. Biz bunları yıllardır yaşıyoruz, mücadele ediyoruz, analiz ediyoruz. Ve bütün bunların sonucunda şöyle bir önermemiz var; diyoruz ki bölge ülkelerinin hepsi artık bir araya gelerek, önceden şey olurdu ‘ekonomiden güvenliğe geçelim’ diye, aslında direkt biz uzun yıllardır ekonomik iş birliği yapıyoruz, güvenlik konusunda bir iş birliğinin, bir platformun oluşturulması gerekiyor. Bu neden? Bu dışarısı için değil; bölge ülkeleri birbirlerinin güvenliğine kendi bir taahhütte bulunmaları gerekiyor. Yani bölge ülkelerinin hepsi birbirinden emin olduktan sonra sorunun yüzde 80’i zaten çözülmüş oluyor. Körfez’deki ülkeler birbirinden emin olmalı, diğer ülkeler birbirinden emin olmalı ve geniş bir yelpazede bu platformun ortaya çıkmasından sonra ben sorunun büyük oranda çözüleceğini düşünüyorum. Diğer sorunlar rahatlıkla çözülebilir. Yani an itibarıyla bu görüşmeler var, konuşmalar var ama biz herhangi bir anlaşmaya hala imza atmış değiliz. Cumhurbaşkanımızın vizyonu kapsayıcı, daha geniş, daha büyük dayanışma ve istikrar üreten bir platform.

“İran’a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız”

“Ben açılış, bir önceki soruda da ifade ettim; biz İran’a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız. Yani İran’ın kendi içindeki otantik sorunlarını kendisinin çözmesi gerekiyor. Tabii ki bunun uluslararası ilişkilere bakan boyutu var; o da nedir? Yaptırımlara tabi. Yaptırımlara da neden tabi? Takip ettiği bazı politikalardan dolayı gerek küresel gerek bölgesel. Kendilerine de söylüyoruz; bölge ülkeleriyle olan sorunlarını çözmesi gerekiyor. Küresel nükleer konuda da sorunlarını diplomasi yoluyla hiç fırsat kaybetmeden çözmeli ki ekonomik zorluklara neden açan yapısal birtakım problemler ortadan kalksın. Şimdi uluslararası izolasyon altında olduğunuz zaman yani sizin bazı ekonomik hizmetleri verme imkanınız giderek sınırlanıyor. İran’ın büyük bir nüfusu var, dinamik bir halkı var, yaşam arzusu, yaşama katılma arzusu son derece yüksek bir halkı var, sofistike.

Dışişleri Bakanı Fidan: İran’a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız, İran’ın kendi içindeki otantik sorunlarını kendisini çözmesi gerekiyor. pic.twitter.com/zKVyCNMz0i

— TRT Haber Canlı (@trthabercanli) January 15, 2026

Bunları belli konulardan mahrum ettiğiniz zaman ortaya bu türden sıkıntılar çıkıyor. Burada şu karıştırılıyor: Yani insanların karşılaştıkları ekonomik ve diğer güçlüklerle ilgili sıkıntıların rejime karşı bir ideolojik başkaldırı gibi görünmesi aslında bu artık gri bir alan olmuş oluyor. Burada yakından baktığınız zaman çok fazla yani dışarıdaki bazı İran düşmanı olan ülkelerin iştahını kabartacak bir durum yok, yani rejime düşmanlık açısından. Ama var olan politikaların ortaya koyduğu bu ekonomik zorluklar, bunun bir türlü izale edilememesi bir sıkıntı doğuruyor. Şimdi biz burada bir müdahale olmasını istemiyoruz ama yani Trump politikalarına baktığınız zaman karadan güç kullanmayı şu ana kadar çok fazla tercih ettiğini de görmedik. Sizin söylediğiniz örnekler daha fazla gidip konuşlanmayla alakalı konular. Benaskeri strateji açısından da artık o konuların çok fazla gündeme getireceğini düşünmüyorum.

“Çin vatandaşlarına vize uygulamama konusunu hayata geçirdik”

Türkiye-Çin ilişkileri bizim için önemli bir başlık. Biliyorsunuz sizin de ifade ettiğiniz gibi geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanımızın imzasıyla Çin vatandaşlarına vize uygulamama konusunu hayata geçirdik. Bu tabii aslında bizim Çin’le ilişkileri ilerletme arzumuzun da bir yansıması. Yani ticareti, yatırımı, bağlantısallığı ana gündem maddeleri alan bir politika setimiz var. Tabii Çin’le olan özellikle ticaret politikalarımızın ne şekilde seyrettiğini yakından takip eden arkadaşlarımız bilirler. Ticaret Bakanımızla, Maliye Bakanımızla bir araya geldiğimiz zaman en fazla konuştuğumuz konulardan biri bu. En fazla ticaret yaptığımız birkaç ülkeden biri, yaklaşık 50 milyar dolar ama çok büyük bir dış ticaret açığı var Çin’le aramızda. Tabii bu dış ticaret açığının giderilmesi için görüşmeler devam ediyor. Belli bir noktada daha iyi koordine olmamız, daha fazla birbirimize anlayış göstermemiz gerekiyor.

“Çin’in Türkiye’deki yatırımlarını artırması geliyor”

Şu anda Türk dış ticareti her sene kendi rekorunu kırıyor. Sanayimiz, hizmet sektörümüz gerçekten çok şükür çok güçlü. Ama diyelim şimdi Avrupa Birliği ile çok dengeli bir dış ticaretimiz var. 230 milyar dolarlar civarında dönüyor, bu neredeyse yüzde 50 yüzde 50 ithalat-ihracat. Bu her iki tarafın da çok lehine olan, muazzam bir ekonomik fayda üreten, hareketlilik üreten bir durum. Şimdi bunun aynısını biz Çin’de de yapmak istiyoruz. Bazı ülkeler var Rusya gibi. Burayla da dış ticaret açığımız var ama burada tek kalem çalışıyoruz. Büyük miktarda enerji alıyoruz, büyük para veriyoruz, sattıklarımız şeyler sınırlı kalabiliyor ama Çin öyle değil. Çin’de elimizde enstrüman çok fazla. Bunları yapabiliriz. Bunun başında Çin’in Türkiye’deki yatırımlarını artırması geliyor. Yani biz bazı Çinli yatırımcıların, başta elektrikli araba üreticileri olmak üzere Türkiye’de yatırım yapmaları konusunda yani gerçekten Sanayi ve Teknoloji Bakanımız yoğun bir mesai sarf etti.

Bu konudaki tekliflerini Cumhurbaşkanımız da büyük memnuniyetle kabul ettiler ama buralarda tabii Çinlilerin tereddüt içerisinde olduğunu görüyoruz Türkiye’ye belli yatırımları getirme konusunda. Bunun da belli politik tavırlardan olup olmadığı konusunda da zaman zaman endişemiz olmuyor değil. Ama şunu ifade etmek istiyorum; bizim irademiz Çin’le ilişkileri her alanda ilerletmek. Çünkü Çin güçlü bir ülke. Türkiye’yle hiçbir sorunu yok. Türkiye’yle bir sınırı yok. Bazı güvenlikle ilgili sorun varmış gibi de gözükebilir ama yani bunlar ben önceki görevimde de yıllardır Çinli meslektaşlarımızla da konuştuk, aslında hep cevabı olan konular. Burada çok fazla bir sıkıntı olmaması lazım.

Uygur meselesi

Uygur meselesi konusunda bizim durduğumuz yeri biliyorsunuz. Yani burada Çin’in önünde tarihi bir fırsat var diye değerlendiriyorum. Çünkü Cumhurbaşkanımız gibi bir liderin olduğu Türkiye’de yani her ülkeyle her yapıyla gerçekten nitelikli, kazan-kazan ilkesine dayalı, hakkını kaybetktirmeden hak da yemeyen bir politika üreten ülkeyle ilişkiler daha da ileri gidebilir. Biz Yol Kuşak projesinde de özellikle Orta Koridor’da biliyorsunuz Türkiye başat aktörlerden biri coğrafyası itibarıyla, ortaya koyabildiği kapasitesiyle. Şimdi burada da aslında potansiyelin tam gerçekleşmediğini biz görüyoruz.

Bağlantısallık konusu bizim hem Bakanlık olarak hem hükümet olarak çok fazla üstünde durduğumuz bir konu. Her türlü bağlantısallığı hayata geçirip mobilize edip buradan menfaat üretmek istiyoruz. Ama önümüzdeki yıllarda görüşmelerimiz devam edecek. Cumhurbaşkanımız en son biliyorsunuz Çin’i ziyaret ettiler. Orada Şangay İşbirliği Zirvesi’ne katıldık. Daha sonrasında ben kaldım, oradaki kutlamalara da katıldım. Görüşmelerimiz çok yoğundu Dışişleri Bakanı meslektaşım Sayın Vanyi ile. Ne zaman bir sorun olsa bölgesel konularda görüşüyoruz. Yani Çin’in bölgedeki sorunlarla alakalı yapıcı rol oynamasını biz olumlu karşılıyoruz. İran’la Suudi Arabistan’ın biliyorsunuz bir araya getirilmesinde bir arabulucu rol oynamıştı Çin. Yani buna benzer yapıcı rollerin oynanmasını açıkçası destekliyoruz.

“Erdoğan ve Miçotakis şubatta görüşebilir”

(Cumhurbaşkanı Erdoğan-Miçotakis görüşmesi) Evet söz konusu, bunun için çalışıyoruz. Değerli dostumla geçtiğimiz günlerde tekrar konuştuk. Hatta Paris Liderler Zirvesi’ne katıldığımızda Sayın Miçotakis’le de ayak üstü bir araya geldiğimizde de bu konu konuşuldu. Kendileri de bunu Ramazan’dan önce yapmak istiyorlar. Bir birkaç tarih üzerinde çalışıyoruz yani Cumhurbaşkanımızın programının uygunluğuna göre. Cumhurbaşkanımız da bu toplantıyı bir an önce yapmak istiyorlar kendileri. İnşallah halledeceğiz.

Var olan sorunları çözmek için bir niyetle, bir iradeyle gelip oturacağız ve sorun çözülene kadar kalkmayacağız masadan. O da Ege’deki sorunun, başta Ege olmak üzere çözülmesi. Bbu karasuları, kıta sahanlığı, bu meselenin çözülmesi konusunda bizim şöyle bir duruşumuz var. Cumhurbaşkanımızın uzun erimli liderliğine baktığınız zaman kendisi özellikle bu meseleyi çözme konusunda büyük bir vizyonu var hem iradesi var. Bizim şöyle bir sıkıntımız oluyor daha önce de söylediğim için söylüyorum. Yani Yunanistan’daki iç siyasi dengeler herhangi bir siyasi liderin bu sorunu çözüp altına imza atmasına çok fazla imkan vermiyor.

Sayın Miçotakis 2023 Haziran’ında seçildi değil mi? Tekrar seçildiğinde biz Mayıs’ta seçildik, kendisi Haziran’da seçildi. Büyük bir aslında halktan destek aldı. Cumhurbaşkanımız da bunu gördüler, kendisi de gördü Sayın Miçotakis. Aslında buradan gerçekten bir irade konularak gidilmesi istendi. Şimdi biz nitelikli görüşmeleri yapmaya sadece istikşafi değil bunu daha da ileri taşıyıp yani bu konuyu çözmeye kalıcı olarak çözmeye hazır olduğumuzu defaatle ifade ettik. Bunun için irade ortaya konması gerekiyor. Bunun için biraz iç politikayla dış politikanın bu konuda en azından parantez içine alınan bir noktada olması gerekiyor.

“Tercih hiçbir zaman için sorunu çözmekten yana olamıyor”

Bu noktada Türkiye’de ben biraz bu konuda tarafsız olmaya çalışıyorum, gerekli olgunluğun fazlasıyla var olduğunu görüyorum ama Yunanistan iç politikasında Türkiye’nin tehdit olarak algılanması meselesi her zaman için siyasette bir itici güç oynamakta. Türkiye ile ilgili birisi bir şey yapmaya çalıştığı zaman muhakkak ve muhakkak bir siyasi bedel ödemesi gerekiyor. Şimdi bir siyasi liderin Yunanistan’da Türkiye ile sorunları çözüp bölgeye barış getirmekle kendi siyasi kariyerini riske atma arasında bir tercihte bulunması gerekiyor. Ama bu tercih hiçbir zaman için sorunu çözmekten yana olamıyor. Yani bu bir gerçeklik. Yani bunun ortadan kalkması lazım.

Bizim güven artırıcı önlemleri hayata geçirmemiz gerekiyor. Halkın daha fazla birbiriyle etkileşim kurmasına izin vermemiz gerekiyor. Mümkün olduğunca tabanı olmayan, zemini olmayan konuların iç politikaya malzeme yapılmaması gerekiyor. Çünkü iç politikada çok kolay kullanılabilecek bir konu. Yani Türkiye için de böyle ama biz artık belli bir siyasi olgunluğa ulaşıp bu meselenin çok fazla ha iç politikada kullanılması gereken yerler de var. Gerginlik arttığı zaman, tehdit arttığı zaman, bir takım lüzumsuz tavırlara girildiği zaman biz buna gerekli tepkiyi, politik tepkiyi tabii ki koymak zorundayız. Bunu koyuyoruz, halkımız başta bu tepkiyi koyuyor.

İfade etmek istediğim şu; yani Cumhurbaşkanımızın bu yöndeki iradesi devam ediyor. Bu sorunları çözmemiz mümkün. Ama ne yaptık son iki yılda? En azından eskisi gibi çok fazla uçakların it dalaşı yaptığı, birbirine girdiği çok fazla gerginlik alanı olmadı. Bu konuda ortaya konan mekanizmalar belli oranda çalıştı. Özellikle silahlı kuvvetlerimiz bu konuda büyük hassasiyet gösterdi. Yani göçmen konusunda iş birliği var, diğer konularda iş birliği var. Ama umuyorum ki yani gerçekten biz bu tarihi fırsatı heba etmeden bu Ege sorununu kalıcı olarak çözelim. Ben bunun mümkün olduğuna inanıyorum yani bütün gerçek analizlerimle ama dediğim gibi şeyden o Yunanistan’daki özellikle iç siyasi baskıdan meseleyi kurtarıp yani Yunanistan’ın milli menfaatini esas alan, Türkiye’nin milli menfaatini esas alan bir çizgide bu konunun rasyonel bir zeminde tartışılması gerekiyor.

“Üçlü görüşmeler oluyor”

Önümüzde şöyle bir süreç var. Halihazırda Suriye, Amerika ve YPG görüşmeleri devam ediyor. Amerika bu konuda yani ciddi bir arabuluculuk faaliyeti içerisinde. Kamuoyuna yansımayan çok fazla görüşme var. YPG ile görüşüyor, Suriye hükümeti ile görüşüyor. Üçlü görüşmeler oluyor. YPG ile Suriye hükümetinin zaman zaman yetkililerin beraber görüştüğü görüşmeler oluyor. Şimdi burada yani Ahmed Şara beyanlarında da gördüğünüz bir niyet sorunu olduğu, bir irade sorunu olduğu, görüşmeler yapıldıkça ortaya çıkıyor YPG tarafındaki bu sorunların. Şimdi benim değerlendirmem, çok yakından takip ettiğimiz bu konuda şu strateji izlenecek diye düşünüyorum. Yani görüşmelerin büyük bir iyi niyetle devam etmesi ama karşı taraftan bu çıkmadığı zaman hükümetin anayasal hakkı olan, egemenlik hakkı olan yani kendi ülkesinde birliği düzeni sağlama hakkını kullanma yönünde adımlar atacağını öngörüyorum.

Şimdi neden? Yani sonuçta bir şey yani konuşuyorsunuz, konuşmak istiyorsunuz ve bir arabulucu var ortada yani Amerikalılar var. Onlar bakıyorlar yani kim ne kadar mantıklı geliyor, kim ne kadar mantıksız geliyor. Şimdi yakından baktıkları zaman aslında YPG’nin uzun yıllardır propaganda yoluyla ürettikleri yalanın çok fazla bir gerçek tabanı olmadığını onlar da görüyorlar. Dolayısıyla hükümetin gerektiği zamanda güç kullanımı artık başkaları için daha anormal bir durum olmuyor çünkü görüyorsunuz başka bir çare kalmıyor. Umarım o noktaya gelmez, umarım diyalog yoluyla sorunlar çözülür ama ben o noktaya sorunların diyalog yoluyla çözülmediği zaman iyi niyetle maalesef güç kullanımının da bir opsiyon olduğunu Suriye hükümeti adına buradan görüyorum yani onu görüyorum.

“Bu çizginin, bu iradenin devam etmesi lazım”

Zengezur koridorunun inşallah Azerbaycan’ın da istediği gibi hayata geçtiğini görürüz çünkü bu Orta Koridor açısından önemli. Büyük stratejik resimde daha bölgesel alanda ise yani Nahçıvan’la Azerbaycan ana karasının birleşmesi açısından önemli. Tabii Orta Koridorun Türkiye’nin artık direkt olarak burası üzerinden Türk dünyasına açılması meselesi de Orta Asya’ya gitmesi konusu da bunlar hep faydalı konular. Bunun üzerinde yoğun çalışma var. Ermenistan Dışişleri Bakanı Amerika’dayken bir kağıt yayınlandı. “Trip” diye adlandırıyorlar onlar bizim Zengezur koridoru dediğimiz yeri; “nasıl hayata geçirebiliriz” diye. Şimdi ona ilişkin birtakım teknik konular var. Biz o kağıdı çok inceledik. Daha sonra değerli meslektaşım Ceyhun Bayramov’la belki toplamda iki saat konuştuk dün gün boyu içerisinde; “bu kağıtta neler yazıyor, onlar nasıl bakıyor” çünkü onların perspektifi önemli. Cumhurbaşkanımıza da bu konuda bilgi verdik.

Şimdi bizim amacımız şu kısaca, çok fazla teknik konu var; biz Azerbaycan’la Ermenistan arasında bu parafları atılmış anlaşmanın imza yoluyla nihai hale gelmesi ve arkasından Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin de bir an önce hayata geçerek artık yolumuza bölgede istikrarla, refahla devam edelim. Şu anda hem Azerbaycan’da hem Ermenistan’da hem Türkiye’deki siyasal liderlikte, bu üç tarafta bu irade var. Sadece şimdi Ermenistan’ın yapması gereken birkaç konu var. Bu konuda seçimler var biliyorsunuz önümüzdeki haziranın başında Ermenistan’da. O da önemli bir aşama olacak ama biz Sayın Paşinyan’ın yani şu anda kamuoyu yoklamalarında önde gittiğini görüyoruz. Bu konudaki oynadığı yapıcı rolü de gerçekten destekliyoruz. Bu çizginin, bu iradenin devam etmesi lazım.

İran’a yapılan Sayın Trump’ın deklare ettiği vergilerde, ilave gümrük vergilerinde ticaret yapan ülkelere; bu haber geldiğinde biz Abu Dabi’deydik oradaki kardeşlerimizle görüşüyorduk. Şeyh Tahnun’la bir toplantı halindeydim. Onlar da bu konuyu gündeme getirdiler. Onlar çünkü çok fazla ticaret yapıyorlar İran’la ama halihazırda şu ana kadar biliyorsunuz bu bir deklarasyon. Bununla ilgili bir başkanlık kararnamesi ve onun altında da hangi ülkeyle ne olacak, hangi malzemeler bundan etkilenecek etkilenmeyecek bir çalışma yapılmış değil. Böyle bir ifade var, bundan sonra başka bir şey yok. Dolayısıyla şu anda biz onu gündemimize gerçekçi olarak alacak somut bir başkanlık kararı henüz yok.

“Muhataplarımız neler yapıyor biz onlara bakıyoruz”

(Senatör Lindsey Graham’ın açıklaması) Amerika’da Senato’da birçok senatör var, Temsilciler Meclisi’nde birçok Temsilciler Meclisi üyesi var. Yani biz bunların yaptığı ferdi beyanlardan yola çıkarak iki ülke arasındaki ilişkiyi veya bölgesel politikaları açıkçası belirlemiyoruz. Tabii ki her siyasetçinin ifade ettiği şeyler değerlidir ama bizim için esas olan; bizim meclisimizde de çok değişik görüşler çok farklı şeyleri ifade ediyor sayın milletvekilleri. Her konuda çok zıt fikirleri ortaya koyabiliyorlar bu onların hakkıdır. Dolayısıyla biz Beyaz Saray’daki irade ne söylüyor, bizim muhataplarımız neler yapıyor biz onlarla yolumuza devam ediyoruz. Şu anda yani o konuda bizim bir sıkıntımız yok.

“Herkes kendi oy tabanını düşünüyor”

Cumhurbaşkanımızın iradesi, vizyonu son derece net. Yani biz İsrail’i çok uzun yıllar önce tanımış bir ülkeyiz. Şu anda İsrail’le biz niye ilişkileri kesiyoruz, ticareti kesiyoruz? Bunu müteaddit defalar söyledik kendilerine. En son 7 Ekim’den sonra başlattıkları soykırım. Bundan dolayı biz ilişkileri bu noktaya getirdik. İsrail’in Filistinlilere yönelik baskısı, zulmü durduğu zaman, normale döndüğü zaman, Türkiye’nin de kendi ilişkilerinde bir normalleşme arayışında bir sıkıntı olmaz. Ama bölgesel politikaları bu şekilde devam ettiği sürece, bakın şu anda yani uçaklardan atılan bomba yoluyla, keskin nişancılar marifetiyle insan öldürülmesi durmuş olabilir ama hala yeterli miktar insani yardım malzemesinin girişine izin verilmediği için her gün ekranlarda ölen çocukları, kadınları, yaşlıları görüyoruz; soğuktan, açlıktan, ilaçsızlıktan, tedavisizlikten…

Şimdi bunlar olduğu sürece yani sadece bizim değil birçok ülkenin İsrail’le ilişkilerini normalleştirmesi mümkün değil. Bakın siz görebiliyor musunuz yani Yunanistan Başbakanı dışında herhangi bir Başbakanın Tel Aviv’e gidip resim verdiğini Avrupa’dan? Görmüyorsunuz. Kimse gitmiyor. Niye gitmiyor? Yani Avrupalı liderler seçimle geliyorlar, biliyorlar ki onunla resim vermek bugünlerde hiç hoş olan bir şey değil. Herkes kendi oy tabanını düşünüyor. Kendisi bir yere gidebiliyor mu Amerika dışında? Gidemiyor. Belki Yunanistan’a gelir onu bilmiyorum yani. Dolayısıyla yani bu sadece bizim tavrımız değil, aynı vicdanı, aynı değerleri taşıyan uluslararası toplumun değişik formatlarda ve tarzlarda ortaya koyduğu; kimilerinin bizim gibi açıktan ifade edebildiği, kimilerinin açıktan ifade etmeden yürüttüğü bir politika. Olayı bu şekilde ifade edebilirim.

“Bir parçalanmayı kabul etmiyoruz”

Yemen krizi başladığında biliyorsunuz iki kardeş ülkeyle diplomatik temaslarımızı hemen yaptık. Bazı girişimlerimiz de oldu. Tabii problem çok daha farklı evrilebilirdi ama geldiği nokta itibarıyla söylüyorum, bu derin analizlere de ihtiyacı olan bir konu ama geldiği nokta itibarıyla söylüyorum; ben dün hem Sayın Muhammed bin Zayed ile hem mevkidaşım Dışişleri Bakanı ile hem Ulusal Güvenlik Danışmanı Şeyh Tahnoon ile yaptığım ayrı ayrı görüşmelerde de yani bu konu merkezde olan konulardan biriydi. Çünkü sadece Yemen meselesi değil, Yemen’den dolayı Suudi Arabistan’ın ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin arasının açılıyor olması tabii bölgemiz için iyi bir husus değil. Şimdi Yemen’den Birleşik Arap Emirlikleri’nin tamamıyla esas itibarıyla çekilme kararı almış olması ve desteklediği unsurları da desteklememesi hem kendi birliklerini çekti hem de desteği kesti neticesinde aslında bir noktada sorun büyük ölçüde ortadan kalkmış gibi Birleşik Arap Emirlikleri’ne bakan yönü itibarıyla, yani bunun bir altını çizmek gerekiyor. Dün onun üzerinden çok detaylı geçtik.

Aynı politikanın şu anda Somali’de de uygulanmaya başlandığını görüyoruz. Tabii Suudi Arabistan’ın burada bir ısrarlı talebi var. Bu talebin bu konuda etkili olduğunu görmek mümkün. Şimdi bizim Türkiye olarak politikamız hem Yemen’de hem Somali’de iki ülkenin de tanınmış sınırları içerisinde birliğini, bütünlüğünü, egemenliğini muhafaza etmesi. Ama kendi içinde tarihten gelen, günümüzden kaynaklanan bir takım idari, yapısal, sosyal, siyasal sorunların hangi uzlaşmayla çözülür o kendi iç uzlaşmalarına bağlı. Uzlaşmada biz yardımcı olabilirsek olalım ama günün sonunda ne bölge ülkeleri ne biz bir parçalanmayı kabul etmiyoruz.

“Bu sadece bölgesel bölünmeyi derinleştirir”

(Doğu Akdeniz) Bizim ulusal güvenliğimizle alakalı konulara gelince biz gerçekten çok yakından takip ediyoruz. Özellikle çevreleme dediğimiz politika uygulayan ülkeler varsa, ülke grupları varsa, çeşitli oluşumlar varsa, daimi veya geçici, spesifik veya genel, hangileri olursa olsun bunları biz çok yakından takip ediyoruz. Bu bizim çünkü ulusal güvenliğimizle alakalı. Şimdi burada biz bir, yani çevreleme çalışması, bir örüntü de görüyoruz. Bu konudaki gerekli görüşmelerimizi, uyarılarımızı gerekli meslektaşlarımızla yaptık. Onu söyleyeyim. Yani bu hassas bir konu olduğu için bununla ilgili yaptığımız görüşmeleri, kullandığımız söylemleri, ifadeleri çok açıktan kullanmak istemiyorum. Ama bu şu anda çok ani etkileri olan bir konu değil ama potansiyel etkisi itibarıyla, verdiği imaj itibarıyla tabii bizim tehlike en baştayken, küçükken öngörüp üstünde durmamız gerekiyor. Bu çevrelemeye çalışma politikaları, çevreleme politikası değil de çevrelemeye çalışma politikalarını biz tabii ki önden görüp reddediyoruz, gerekli tedbirleri alıyoruz. Bu kimsenin menfaatine değil. Bu sadece bölgesel bölünmeyi derinleştirir. 

“İstikrar alanını AB ile beraber korumak istiyoruz.”

Rusya-Ukrayna savaşı ve Amerika’nın buradaki duruşu, Avrupa güvenlik mimarisi üzerinde bir baskı oluştururken şimdi Grönland üzerinden yeni bir tartışma alanının açılması ve bu baskının daha farklı bir boyuta evrilmesi ve bölünmenin daha aslında açık hale gelmesi tabii Avrupa güvenlik mimarisi ne olacak? Bizim için önemli. Az önce de ifade ettim, yani bizim birinci ticaret ortağımız, tarihi olarak çok yoğun ilişkilerimizin bulunduğu sosyal-beşeri her türlü konuda ve Avrupa Birliği’ne de üye olmak istiyoruz. Bu alan önemli bir alan bizim için. Hemen batımız. Yani istikrarlı olan tek alanımız. Kuzeyimiz, güneyimiz, doğumuz sürekli bir problem alanı. Bu istikrar alanını biz AB ile beraber korumak istiyoruz. Yani buraya etki edecek bu tartışmayı da biz yakından takip ediyoruz. Dünkü görüşmeler önemliydi, onu söyleyeyim. Dün ilk defa karşılıklı çok fazla beyanatlardan sonra tarafların nihayet bir araya gelip açılış pozisyonlarını birbirlerine ifade etmeleri önemli bir başlangıçtı. Daha sonra biliyorsunuz bir Daimi Çalışma Komitesi kurma kararı aldılar. Ben bu açılış pozisyonları her zaman maksimalist olur ama ortada bir yerde buluşabileceklerini düşünüyorum. Yani biraz da tabii iç siyaset yapılıyor bu konu üzerinden ama dış siyasete yansıması, stratejiye yansıması önemli. Bunu yakından takip edeceğiz. 

“Hiçbir şekilde bu fırsat kaçırılmamalı”

Türkiye’de, Cumhurbaşkanımızın tabii büyük bir siyasi dirayeti ve liderliğiyle ve Sayın Bahçeli’nin de gerçekten büyük desteğiyle yürüyen bu süreç tarihi ve kıymetli bir süreç. Özellikle Sayın Bahçeli’nin bu konudaki aldığı tarihi sorumluluk, inisiyatif not edilmeli ve hiçbir şekilde bu fırsat kaçırılmamalı. Şimdi geldiğimiz noktada daha önceden tabii analizlerini yaptığımız her zaman önüne çıkacağı önümüze çıkacağını gördüğümüz konuların teker teker çıkıyor olması bizi aslında şaşırtmıyor. Fakat şimdi bu söylenmemiş olan konuların ve şimdi ortaya çıkan bu konuların bir siyasal perspektif içerisinde, bir siyasal zihin içerisinde var olan sürece nasıl alınabilir, onun bir parçası nasıl olabilir, nasıl yönetilebilir bu konuda adım atılması gerekiyor. Bu konuda yapılan görüşmeler neticesinde biliyorsunuz istihbaratımız marifetiyle yani örgütün lideri Öcalan’ın adadan talimat verdiğini biliyoruz. Yani hem Irak’takilere hem Suriye’dekilere. Yani bu sorunun sadece Türkiye ayağını kapsayan bir yönü değil, yani biz sınırın öbür tarafında bizim için güvenlik tehdidi olan terör unsurları, altyapısı varsa yani biz burada temizledikten sonra daha sonra tekrar enfekte olmayacağının garantisi ne? Yani bunun bir şeyinin ortaya çıkması gerekiyor, güvencesinin ortaya çıkması gerekiyor.

Şimdi buna ilişkin tabii örgütün ben kalıcı adımlar atmaktan çekiniyor olmasını tek bir şeye bağlıyorum. Özellikle Suriye’de ve Irak’ta bölgesel krizlerin neye evrileceğini kendileri bir değerlendirmeye çalışıyorlar. İran’dan daha fazla bir imkan çıkar mı? Suriye’den daha fazla bir imkan çıkar mı? İsrail bu konuda bir istikrarsızlaştırıcı rol oynuyor, bu rolden nereye gidebiliriz gibi şeyleri var. Bu çok net gözüküyor. İkincisi de tekrar açık konuşmak gerekirse tabii bölgede var olabilmek için başkalarının toprağında uzun yıllardır geliştirdikleri ilişkiler var. Yani İran’la var, İsrail’le var, Iraklılarla var, onlarla var, herkesle var.

Bu ilişkilerin sahiplerinin bölge güvenliğine ilişkin, bölge menfaatine ilişkin değerlendirmelerinin hiçbiri birbiriyle uymuyor. Şimdi bir de oradaki yani bizim dışımızda herkesin menfaatini gözetip bizim aleyhimize çalışan bir örgütten bahsediyoruz şimdi. Yani o alanı da kendilerince yönetmeleri gerektiği zaman yine Türkiye ile iyi olmamaları çıkıyor sonuç olarak karşılarına. Yani inşallah bu süreç iyi gider. Yani gerçekten niyetimiz o ama kendileri de bu ilişki yumağından, batağından çıkarlar, yani daha sahici daha otantik hedefleri olur. Çünkü halkın hizmetine çalışmakla örgütün hizmetine çalışmak iki ayrı konu. Örgütü siz yaşatmaya devam ettiğiniz sürece o ilişki batağından çıkamazsınız. Ama halkın menfaati, genel maslahat nerede derseniz başka yerde bulursunuz. Ama o zihin düzeyine gelinir mi? O çok zor bir şey.

“Kendine has bir durum var Venezuela özelinde”

Dün Venezuela’nın hem yeni geçici Cumhurbaşkanı hem Sayın Trump ayrı ayrı açıklamada bulundular. Beraber yaptıkları telefon görüşmesinin ne kadar verimli olduğunu, bundan sonra ticaretin, ekonominin, iş birliğinin, zenginliğin ne kadar ileriye gideceğini ifade ettiler. Aslında burada tabii kendine has bir durum var Venezuela özelinde. Biz Venezuela ile ilişkilerimizi mümkün olduğunca ticari olarak ve diğer alanlarda ilerletmeye tabii ki devam edeceğiz. Yani şu anda Venezuela’nın Amerika’daki yönetimle bir anlayış birliği içerisinde olduğunu görüyoruz. Bir yol haritası oluşturmuşlar son maalesef olan olaydan sonra. Şimdi yollarına devam eden bir iki ülke görüyoruz açıkçası. Biz ilişkilerimizi devam ettireceğiz. 

“Politikalarımız net, değerlerimiz net”

Daha uzun ve detaylı bir analizin belki sohbetin konusu olacak bir şey ama birkaç tane cümle söylemek gerekirse tarihten aslında iyi okumalar yapmak gerekiyor. İyi analizler, iyi çıkarımlarda bulunmak gerekiyor. Yani tarihin sürekli evrildiğini, insan var oldukça her türlü iyiliğin de her türlü kötülüğün de ortaya çıkabildiğini görüyoruz. Dolayısıyla iyilikle ilgili umudun hiçbir zaman için aslında ben kesilmesi gerektiğine inanmıyorum. Tabii şu anda yaşadığımız kriz aslında biraz da kendi kendimize ortaya koyduğumuz ulus devletler düzeninin düzeninden istifade ettik. Bu düzenin sarsılıyor olmasıyla alakalı bir kriz var. Yani ulus devletler kendi içerisinde yeniden var olmaya ilişkin nasıl bir yeni dönemde sistem üretirler veya ulus devletin evrilmesi ne şekilde olur? Bütün bunların hepsini yaşayarak göreceğiz. Ama bizim bu konuda kafamız çok net, durduğumuz yer çok net. Politikalarımız net, değerlerimiz net. Yani bu netlik zaten dış politikadaki bu fırtınalı havalarda yolculuğun yarısı. En azından gideceğiniz yeri biliyorsunuz. Diğer yarısı da Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu ustalık, inşallah bir sıkıntı olmayacak.

“İran’daki olaylarla alakalı tedbirlerimizi alıyoruz”

Bbiz İran’daki olaylarla alakalı olarak gerekli tedbirlerimizi tabii ki alıyoruz. Konsolosluk tedbirlerimizi… Bizim bütün ülkelere yönelik ve senaryolara yönelik konsolosluk vakalarıyla alakalı aldığımız tedbirler var. Bunları zamanı geldikçe hayata geçiriyoruz. İran konusunda da bu konuda zaten tedbirlerimiz ortada. Kendi çalışanlarımız, vatandaşlarımız, diplomatlarımız, görevlilerimiz, iş adamlarımız, öğrencilerimiz… Bunlarla ilgili gerekli planlamalarımız var. Ama inşallah İran’daki olaylar en kısa zamanda yatışır, daha büyük bir drama şahit olmayız. Mülteciler meselesi… İnşallah böyle bir noktaya gelmeyiz, geleceğimizi de açıkçası düşünmüyorum ama Türkiye büyük bir ülke. Yani tarihten örneklerini yakın tarihten görüyorsunuz. Ama dediğim gibi yani bu konuda inşallah bir tedbire aksiyona ihtiyaç olmayacak diye değerlendiriyorum.

“Çin’le iş birliğimize önem veriyoruz”

İpek Yolu ile ilgili bizim Çin’le olan özellikle bağlantısallık konularındaki çalışmalarımız ifade etmeye çalıştım, önemli. Çin büyük bir üretim hubına dönüşmüş durumda. Bu üretim hubının birkaç tane şeye ihtiyacı var. Birincisi olabilen her yerden enerji çekmeye ihtiyacı var. İkincisi hem ürettiğini satması için hem de üreteceği malzemeler için ham maddeleri elde etmesi için büyük bölgesel ulaştırma altyapılarına ihtiyacı var. Çin’in başta Tek Yol Tek Kuşak olmak üzere Orta Koridor, İpek Yolu gibi birçok projeyle aslında bu stratejik hedeflerini hayata geçirdiğini görüyoruz. Tabii Çin bunu yaparken bir konuyu da gündeme getiriyordu, zaten önemli olan o: ‘Ben bunu yapıyorum ama burada kazan-kazan modeline gidiyorum, sizin için de bir menfaat alanı açıyorum.’ Yani benim istediğim sadece Çin için değil, sizin için. Nedir mesela? İşte ben Orta Koridor’u hayata geçireceğim. Türkiye’nin altyapısı önemli, diyelim Türkiye’nin demir yollarına 30 milyar dolarlık bir yatırım yapacağım. Bu hem Türkiye için hem Çin’in geniş bağlantısallık stratejileri için önemli bir konu. 

Buna benzer konuları var. Ama biz Çin’in tabii liman meseleleri olmak üzere esas itibarıyla bu projelere çok önem verdiğini, Tek Kuşak Tek Yol’da ve enerji hatlarını hayata geçirmede çok ciddi bir çaba gösterdiğini, liman yeterli olmuş olmalı ki demir yollarına şu ana kadar özellikle Türkiye üzerinden geçmekte olan çok fazla ilgisinin olmadığını gördük. Bir ara ilgisi vardı, bu proje bir noktaya kadar geldi, daha sonra durdu. Benim tabii buradan söylemek istediğim, bu proje tekrar hayata geçirilebilir. Yani her iki taraf da bu konuda çok uzun yıllar çok büyük mesai sarf ettiler. Ulaştırma Bakanlığımızın elinde bu konuda çok yoğun yani mesaisi yapılmış evraklar var, Çin tarafı da bunu iyi biliyor. Diğer taraftan yani Çin’in üretim hublarını sadece merkezileştirmekten yana olmayıp başka ülkelere de kaydırma politikası çerçevesinde Türkiye ile de iş birliği yapabilir. Bizim karşılıklı menfaat ve çıkara dayalı başka ülkeleri de rahatsız etmeyen her türlü iş birliğine açık olduğumuzu Cumhurbaşkanımız müteaddit defalar ifade ettiler. Biz Çin’le iş birliğimize önem veriyoruz.